MASZ PYTANIE? ZADZWOŃ! +48 507 707 689
Pracownia Pomocy Terapeutycznej
Małgorzata Zamłyńska

Nadużycia

Definicja (wg. Psychologii Zorientowanej na Proces)

Nadużycie – bezprawne wykorzystanie siły fizycznej, psychologicznej lub społecznej przeciwko komuś, kto nie jest w stanie natychmiast sie obronić, ponieważ nie posiada równej siły fizycznej, psychologicznej lub społecznej.

Dlaczego ważne jest uświadamianie sobie nadużyć ?

(…) Uświadamianie sobie nadużyć, których sam doznałeś, jest kwestią zasadniczą dla twojego zdrowia. Ma decydujące znaczenie w zapobieganiu chorobom. Echa dawnych nadużyć wpływają na nasze zdrowie. Jeśli stłumiliśmy ból związany z przeszłymi konfliktami, to prawdopodobnie powróci on do nas w postaci symptomów fizycznych lub chorób. Może też wywołać uzależnienie od narkotyków, które jeszcze bardziej stłumią ból. Stłumiony ból związany z dawnymi doświadczeniami często prowadzi do tłumienia bólu przeżywanego obecnie. Właśnie dlatego ludzie uciekają się do nadmiernej kompensacji – robią się twardzi, za dużo pracują lub popadają w totalną rozpacz.

„Siedząc w ogniu”, Arnold Mindell, wydawnictwo Nuit magique 1998

NADUŻYCIE I STRES POURAZOWY

W czasie obu wojen światowych żołnierze byli świadkami tylu aktów przemocy i nadużyć, że wrócili do domu psychicznie odrętwiali. Medycyna nazwała ten stan „shell shock” – „szokiem skorupowym”. żołnierze po zwolnieniu z wojska byli niespokojni, łatwo popadali w irytację lub depresję. Później określano to mianem nerwicy frontowej. Dziś mówimy o „zespole szoku pourazowego”.

Kiedy doznajesz szoku pod wpływem wystrzału z pistoletu lub czyjegoś agresywnego zachowania, otwierasz szeroko oczy, a szczęka najpierw ci opada, a później napina się. Możesz drżeć, dostać skurczów w brzuchu i piersi, i na chwilę przestać oddychać. Usiłujesz uciec i zapomnieć o tym zdarzeniu. Później starasz się je wyprzeć, stłumić. W kolejnym stadium  nie potrafisz zapomnieć, dręczą cię obsesyjne myśli i fantazje oraz koszmary senne na temat sytuacji, których nie potrafisz rozwiązać.

Nie musimy iść na wojnę, aby doświadczyć szoku pourazowego. Każda sytuacja przypominająca nam o problemach z przeszłości, których nie potrafiliśmy rozwiązać może odrzeć nas z amnezji chroniącej przed bólem i przynieść niepokój i depresję. Ruchy kobiece zaczęły badać historię nadużyć i przekazywać społeczeństwu, w jaki sposób Freud i inni terapeuci z kręgów psychoanalitycznych zaniechali zajmowania się kobietami i ich cierpieniem. Okazywało się, że kobiety zdiagnozowane jako „histeryczne” cierpiały na szok spowodowany nadużyciami popełnionymi na nich w ich własnych domach. „Trauma and Recovery” Judith Herman śledzi historię nadużycia i jej powiązania z ruchami kobiecymi i współczesnymi teoriami psychologicznymi.

Różne autorki pokazały również, jak źle traktuje się dzieci w naszym społeczeństwie. Polecam zwłaszcza „The Best Kept Secret: Sexual Abuse of Children” Flirence Rush i „The Sexual Healing Journey: A Guide for Survivors of Sexual Abuse” (Droga do zdrowia seksualnego, Emopress, Gdańsk 2011) Wendy Maltz, które pokazują, że nadużycia seksualne na dzieciach są niemal epidemią.

JAK PSYCHIATRIA POSTRZEGA LUDZI NADUŻYTYCH

Psychiatria głównego nurtu, tak jak traktuje terroryzm raczej jako wyraz wewnętrznych problemów osoby niż niesprawiedliwości społecznej, tak też generalnie pomija znaczenie kwestii społecznych dotyczących nadużyć. Większość badań nad nadużyciami wzorowało się na Freudzie i Jungu, którzy traktowali nadużycia jako fantazje, spełnienie życzeń, projekcje seksualności dziecięcej lub materiał senny, którego mitologiczne i archetypalne obrazy wymagają interpretacji.

Współcześni terapeuci są może bardziej świadomi dewastujących efektów nadużyć, ale często ulegają społecznej presji zmuszającej do milczenia. Wielu terapeutów traktuje nadużycia jedynie jako problem wewnętrzny człowieka, uważając, że wydarzenie jest jedynie fantazją wydobywającą wewnętrzne przeżycie. Ludziom cierpiącym na skutek nadużyć terapia nie pomogła do tej pory ani przeprowadzać pracy wewnętrznej, ani przejść do świata działań społecznych, aby zapobiec dalszym nadużyciom.

Niektóre rodzaje terapii, prawdopodobnie idąc za religijnymi nakazami, zachęcają ludzi, aby wybaczyli tym, którzy ich nadużyli. Z czasem nadchodzi, oczywiście, moment wybaczania, ale pośpiech w sprawach nadużyć zachęca tych, którzy ich doświadczyli nie tylko do wybaczania, ale również do zapominania. Zapominanie sprawia, że stajemy się niewrażliwi na swój ból i nie pozwala nam to podjąć kroków chroniących przed dalszym niebezpieczeństwem. Zapominanie podtrzymuje istnienie wszelkich form nadużyć: między innymi gwałtu, bicia, dręczenia, rasizmu, uprzedzeń wobec ludzi starych, seksizmu i homofobii.

DEFINICJA NADUŻYCIA

Definiuję nadużycie jako bezprawne wykorzystanie siły fizycznej, psychologicznej lub społecznej przeciwko komuś, kto nie jest w stanie się obronić (zareagować natychmiast), ponieważ nie posiada równej siły fizycznej, psychologicznej lub społecznej. To, czy proces lub relacja jest nadużywająca zależy od zdolności grupy lub jednostki do obrony. Kultury różnią się pod tym względem. Ważną rzeczą jest zapytać, czy sytuacja jest nadużywająca. Dzięki temu bardziej dbamy o prawa człowieka, prawa obywatelskie, sprawiedliwość i demokrację. Werdykty sądów często przychodzą za późno i sprawiają jedynie to, że czujemy się mniej odpowiedzialni za interakcje międzyludzkie.

Niektóre rodzaje nadużyć są szczególnie oczywiste, ponieważ polegają na niesprawiedliwym i jawnym wykorzystaniu siły fizycznej lub władzy. Inne są bardziej wyrafinowane, chociaż sieją równie wielkie spustoszenie – na przykład wyśmiewanie, zawstydzanie, umniejszanie i przedrzeźnianie. Nauczyciele poniżają dzieci. Na ulicach gapimy się na ludzi, którzy się od nas różnią. Możemy być nadużywający ignorując cierpienie, z którym się stykamy. W niejawny sposób nadużywamy innych, kiedy jesteśmy świadkami nadużyć i nie przeciwstawiamy się temu, co się dzieje.

KULTUROWE ASPEKTY NADUŻYCIA

Jest rzeczą niezbędną zauważanie, w jakich społecznych, kulturowych i psychologicznych okolicznościach wydarzają się nadużycia. Jakie siły społeczne mają w nich swój udział? Jakie poglądy na temat relacji obowiązują? Jaki jest stan psychiczny osób uczestniczących w tym wydarzeniu?

Podczas wielokulturowych spotkań pojawiają się nieporozumienia dotyczące nadużyć, ponieważ definiujemy je w zależności od kultury. Ludzie z jednej kultury mogą nie rozumieć, dlaczego osoby z innej czują się zranione pod wpływem „najmniejszej” prowokacji, a ci z kolei mogą zastanawiać się, dlaczego ci pierwsi są tak niewrażliwi.

Na przykład ludzie z kultur, które popierają interakcje pełne ekspresji i siły mogą nie rozumieć, dlaczego ludzie z innej kultury czują się zawstydzeni, kiedy się ich „lekko”, publicznie, krytykuje.

Podobnie osoby pochodzące z głównego nurtu kultury rzadko rozumieją, że ich kulturowa dbałość o język jest nadużywająca dla ludzi, którzy mówią tym językiem z akcentem lub którym zakazano posługiwać się ich własną mową. Na przykład mówiący po angielsku Amerykanie bardzo rzadko pamiętają, że rdzenni Amerykanie, emigranci i Afrykańczycy sprowadzeni siłą do Stanów Zjednoczonych byli zmuszani do używania angielskiego i karani za rozmawianie w języku ojczystym.

 

„Siedząc w ogniu”, Arnold Mindell, wydawnictwo Nuit magique 1998

Tel: 507 707 689

Pracownia Pomocy Terapeutycznej
Balladyny 1/26
02-553 Warszawa